Krab wełnistoręki - wytrwały podróżnik

Tekst i zdjęcia dr hab. Roman Kujawa

W wodach słonawych Bałtyku oraz w rzekach do niego wpływających występuje krab wełnistoręki (wełnistoszczypcy) - Eriocheir sinensis Milne-Edw. Po raz pierwszy został on odnotowany w wodach Polski w latach dwudziestych XX wieku. Ojczyzną kraba wełnistorękiego są wody Wschodniej Azji, skąd został on zawleczony do Europy w końcu XIX i poprzez Morze Północne rozprzestrzenił się po całym Bałtyku.

Kraby należą do krótkoodwłokowych dziesięcionogów chodzących - Brachyura. Krab wełnistoręki ma owalny, płaski głowotułów pokryty mocnym pancerzem. Wielkość głowotułowia może wynosić nawet 8- 10 cm , chociaż do rzadkości nie należą i większe osobniki. Jego barwa jest przeważnie oliwkowa lub szaro-brązowa. Bardzo często zdarza się ze pancerz głowotułowia oraz kończyn porastają pąkle (Balanus sp.) przedstawiciele wąsonogów - Cirripedia. Są to osiadłe skorupiaki morskie. Pierwsza para odnóży krocznych zakończona jest dużymi szczypcami. U osobników straszych są one gęsto owłosione kutikularnymi włosami. Pozostałe odnóża kroczne w liczbie 4 par zakończone są dużymi, prostymi oraz ostrymi pazurami. Dzięki tym odnóżom kraby poruszają się bardzo szybko i to nie tylko w wodzie, ale także i po lądzie. Lądowe wędrówki mogą trwać nawet kilkanaście dni. Kraby będąc organizmami wodnymi oddychają skrzelami. Lądowe podróże umożliwia im magazynowanie wody w komorze skrzelowej. Rozród krabów odbywa się w wodzie słonej, gdzie samica składa kilkaset tysięcy jaj, które tuż po złożeniu zostają przytwierdzone przez samicę do jej odnóży. Rozwój embrionalny trwa bardzo długo, bo aż prawie 5 miesięcy. Początkowo wylęgają się larwy zwane żywikami - zoea, które przekształcają się w pożywika - metazoea, wcale nieprzypominającego osobników dorosłych. Następnie pożywik przechodzi metamorfozę w dekapodit, z którego powstaję już mały osobnik o charakterystycznym krabim kształcie.

Kraby wełnistorękie w ciągu dnia chowają się pod kamieniami lub grzebią nory w brzegach, często przy tym niszcząc groble. Ich pokarmem są ślimaki, larwy owadów, skorupiaki, martwe ryby oraz roślinny wodne. Kraby rosną i linieją przez całe życie.

W Zalewie Wiślanym występuje jeszcze jeden krab, którego szerokość pancerza nie przekracza 3 cm . Najczęściej można go zauważyć, gdy poszukuje pokarmu w płytkiej wodzie, wzdłuż morskiego wybrzeża. Jest to krabik amerykański - Rhithropanopeus harrisie. Pierwotnie występował on tylko w ujściach rzek wzdłuż atlantyckich brzegów Ameryki od Kanady po Brazylię.